18 lipca 2021

Tojad lisi (Aconitum lycoctonum)

Przedstawiam dziś straszliwie trującą roślinę, tojad lisi. Bidulek rośnie w Polsce na zaledwie czterech stanowiskach w Kotlinie Żywieckiej i ledwie zipie, w sensie, że jest zagrożony wyginięciem. 
Fotografowałam go w ogrodzie botanicznym w latach 2017-2021.
Nie wiem jak to jest u Was, ale ja, choćby ze względu na to, by nie uszkodzić obiektu fotograficznego, raczej nie dotykam roślin (często nawet ich nie wącham, bo wiecie, wstrzymuję oddech  ;-P ). Do głowy by mi nie przyszło, by zrywać i wtranżalać owoce (lub korzenie!) nieznanej mi rośliny. Dlatego nie bardzo rozumiem, po co robi się regularne larum na temat jakież to trujące rośliny rosną wokół nas (lub są sadzone na miejskich rabatach) i że to skandal, że w ogóle istnieją. Nie podejmuję się dyskusji, albowiem z automatu ręce mi opadają. Wspomnę tylko, że miejska rabata (pobocze drogi czy botaniczna kwatera) to nie darmowy warzywniak, z którego bezkrytycznie można wyżerać co się żywnie podoba. Prawo doboru naturalnego dotyczy wszystkiego...
 
Tojad lisi (Aconitum lycoctonum L. em. Koelle) – gatunek rośliny wieloletniej z rodziny jaskrowatych. 
Jest rośliną bardzo silnie trującą, jedną z najbardziej trujących spośród rosnących w Polsce  [16 czerwca]
 
Tojad lisi (Aconitum lycoctonum) 

Tojad lisi (Aconitum lycoctonum) 

Tojad lisi (Aconitum lycoctonum) 

Tojad lisi (Aconitum lycoctonum) 

Tojad lisi (Aconitum lycoctonum) 

Tojad lisi (Aconitum lycoctonum) 9 lipca

Tojad lisi (Aconitum lycoctonum) 

Tojad lisi (Aconitum lycoctonum) 12 lipca

Tojad lisi (Aconitum lycoctonum) 19 lipca

Tojad lisi (Aconitum lycoctonum) 

Dodane kilka dni później (po publikacji wpisu)

Tojad lisi (Aconitum lycoctonum) 20 lipca

Tojad lisi (Aconitum lycoctonum) 

Tojad lisi (Aconitum lycoctonum) 



---------------------------------------




Tojad lisi (Aconitum lycoctonum L. em. Koelle) – gatunek rośliny wieloletniej z rodziny jaskrowatych.

Roślina objęta jest ścisłą ochroną gatunkową

Występuje w Azji i w Europie. W Azji występuje na Syberii, w środkowej Azji, w Chinach i Mongolii[5]. W Europie występuje w jej części środkowej, południowej i zachodniej, z centrum zasięgu w Alpach); do około 2400 m n.p.m.
W Polsce występuje wyłącznie podgatunek A. lycoctonum subsp. lycoctonum i tylko w Kotlinie Żywieckiej.

Pokrój - duża roślina o wysokości 40-150 cm i włóknistych korzeniach bez bulw.

Liście - dolne liście łodygowe i liście odziomkowe dłoniasto klapowate, długoogonkowe, wyższe krótkoogonkowe lub siedzące.

Kwiaty - w odróżnieniu od innych rodzimych gatunków tojadów o kwiatach fioletowych, kwiaty tojadu lisiego są bladożółte lub białawe. Kwiatostan wydłużony z odstającymi odgałęzieniami, na których kwiaty zebrane są w grona. Mają przylegająco owłosiony, walcowaty hełm o długości ok. trzykrotnie większej od szerokości. Ostrogi są spiralnie zwinięte i wewnątrz zawierają nektar.
W Polsce kwitnie od czerwca do sierpnia, kwiaty zapylane są przez trzmiele. 

Owoc - wielonasienny mieszek. Nasiona tępo trójkanciaste, czerniawe i przeważnie nagie. Roślina rozmnaża się wyłącznie przez nasiona. 


Gleba - roślina przywiązana jest do podłoża bogatego w węglan wapnia. 

Siedlisko - w Polsce występuje przede wszystkim w zbiorowiskach leśnych i zaroślowych, rozwijających się na stromych, niestabilnych zboczach. 

Jest rośliną bardzo silnie trującą, jedną z najbardziej trujących rosnących u nas. Trująca jest cała roślina, a szczególnie nasiona i korzenie. Roślina zawiera akonitynę, która w okresie renesansu była często stosowaną trucizną i zyskała miano arszeniku roślinnego). 
Akonityna w niewielkich dawkach działa pobudzająco, przy większych powoduje paraliż nerwów ruchowych i czuciowych. Przy doustnym spożyciu już 2-5 g tojadu lisiego może spowodować zatrzymanie akcji serca i paraliż oddechowy, w rezultacie śmierć. Może się wchłaniać także przez skórę

W Czerwonej liście roślin i grzybów Polski (2006) jest umieszczona w grupie gatunków rzadkich, potencjalnie zagrożonych (kategoria zagrożenia R). W wydaniu z 2016 roku otrzymała kategorię EN (zagrożony). Umieszczona w Polskiej Czerwonej Księdze Roślin w kategorii EN – zagrożony. Stanowiska tojadu lisiego w Polsce zlokalizowane są w obrębie nielicznych enklaw leśnych i zaroślowych o niewielkiej powierzchni, w sąsiedztwie terenów rolniczych i zurbanizowanych. Są one narażone z uwagi na możliwość bezpośredniego zniszczenia wskutek działań człowieka. Żadne ze stanowisk nie jest objęte obszarową ochroną prawną

2 komentarze:

  1. Teraz wszystko ma służyć człowiekowi, a co nie służy, nie ma racji bytu. Nadto wszyscy mają odpowiadać na dobrostan człowieka, dlatego trzeba szukać winnego, gdy ten się przewróci na chodniku lub coś zje. Bo człowiek, nawet ten głupi, jest panem wszystkiego.
    Biedna roślina…

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Masz rację, Krzysztofie. Mnie również nie podobają się różnego rodzaju "nagonki" na choćby rośliny - bardzo źle mi się to kojarzy (co innego dobór naturalny, a co innego selekcja wg coraz bardziej wyszukanych kryteriów). Jednak co do tojadu lisiego, to nie bardzo wiem z jakiego powodu jego istnienie jest zagrożone (Wikipedia nie podaje), można jednak przypuszczać, że gdyby był pospolitszy, z pewnością byłby tępiony przez człowieka...

      Usuń


Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...