Bez hebd (Sambucus ebulus)

Tego roku po raz pierwszy w życiu miałam okazję zobaczyć i przez kilka miesięcy fotografować bez hebd. To prawdopodobnie nowość w poznańskim Botaniku. Zauważyłam go dopiero u progu lata, kiedy to miał już ładnie rozwinięte liście i kwiatostany. Oczywiście, całkiem możliwe jest to, że został dosadzony na dostępnym stanowisku, więc nie mogłam zobaczyć jak wyrasta z ziemi jako mała roślinka. Jak widać na zdjęciach, wyrósł dorodnie, więc pewnie przetrwa zimę i zobaczę go następnej wiosny.

W Polsce występują tylko trzy gatunki bzu (proszę nie mylić go z lilakiem!!). I tak się składa, że na moim blogu wszystkie trzy zostały zaprezentowane  :-)

Bez hebd (Sambucus ebulus L.) – gatunek rośliny wieloletniej z rodziny piżmaczkowatych  [22 czerwca]

Bez koralowy nad Małym Stawem

Bez koralowy, zwany kalinką - jego rozwinięte kwiaty i liście oraz dojrzałe owoce kiedyś już przedstawiłam. Tym razem pokażę wiosenne pąki liściowe i kwiatowe tej rośliny. Nad Małym Stawem bez koralowy ma postać krzewiastą, ale w lesie za Bajorkiem Ważek rosną również formy drzewiaste.

Bez koralowy, dziki bez koralowy (Sambucus racemosa L.) – gatunek rośliny z rodziny piżmaczkowatych (Adoxaceae). Jest to krzew lub małe drzewo o wysokości do 5 m (27 marca)

Bez koralowy, dziki bez koralowy (Sambucus racemosa L.) – gałązki nagie, jasnobrązowe, kora pnia ciemnobrązowa. Wewnątrz pędów znajduje się gąbczasty rdzeń o brunatnym kolorze (27 marca)

I śpiące drzewa mówią

Drzewo to... drzewo, każdy wie jak wygląda, a nawet potrafi odróżnić je od krzewu, chociaż mianem drzewa określa się jedynie "organizmy roślinne podobne morfologicznie i funkcjonalnie". Grupa ta nie jest taksonem organizmów spokrewnionych ze sobą, lecz wspólnym określeniem największych roślin lądowych. To trochę tak jak ze słowem "przyprawy" rozumianym jako najróżniejsze rośliny (bądź ich części) służące do poprawiania smaku potraw  ;-) .
Drzewo to wieloletnia roślina o zdrewniałym jednym pędzie głównym (pniu) lub kilku zdrewniałych pędach głównych i gałęziach tworzących koronę w jakimkolwiek okresie podczas swego rozwoju. Jakoś nie znalazłam pełnej listy gatunków drzew występujących w Polsce. Nikt też nie wie ile gatunków istnieje na całym świecie. Dotąd poznano przynajmniej 80 tysięcy, ale wiele gatunków czeka na odkrycie i opisanie.
Zima, okres uśpienia drzew, to świetny moment na zwrócenie uwagi na ogólny wygląd tych olbrzymów. Doskonale widać pokrój (niezamaskowany przez liście), pnie wraz z korą, układ konarów i gałęzi oraz pąki. Prezentowane poniżej zdjęcia powstały w ciągu ostatnich dwóch lat, kiedy to zainteresowałam się drzewami i bardzo chciałam nauczyć się rozpoznawać poszczególne gatunki. To bardzo ciekawe, lecz trudne zadanie, wymagające wprawy w obserwacji, pamięci (najlepiej wspartej dokumentacją fotograficzną drzew, które można zobaczyć także o innych porach roku), no i zacięcia w zdobywaniu wiedzy. Niestety, tą ostatnią nie popiszę się zanadto (wyjaśnię z czym mam problemy), jednak zapraszam do obejrzenia pokroju kilkunastu drzew - ot, choćby po to, by przekonać się jak bardzo różnią się między sobą oraz, by zachęcić do fotografowania i poznawania drzew w swojej okolicy - o każdej porze roku. Wydaje mi się jednak, że właśnie teraz czas jest najlepszy na rozpoczęcie tej przygody.
    
Zacznę od topoli zidentyfikowanej jako carska. Swego czasu jedną z nich wzięłam za topolę czarną (zobacz). Niestety, w Internecie nadal brak opisu tej odmiany.

Populus x berolinensis 'Petrowskyana', odmiana carska - otrzymany w Rosji mieszaniec topoli berlińskiej, należącej do sekcji topól balsamicznych.

Kilka następnych zdjęć przedstawia topole szare i/lub białe. Ubolewam nad tym, że nadal nie potrafię rozróżnić tych dwóch gatunków na przykładzie kilkunastometrowych okazów. Dotąd nie natrafiłam na porównanie obu topól, a opisy botaniczne poszczególnych gatunków w różnych źródłach są niespójne. To zaskakujące, ale tak właśnie jest - Wikipedia podaje, że np. topola biała żyje ok. 100 lat, osiąga wysokość do 28 m, jest wyniosłym drzewem o szerokiej, kulistej koronie, a jej pokrój nigdy nie jest strzelisty. Z kolei Otwarta Encyklopedia Leśna podaje, że topola biała żyje do 200-300 lat, osiąga 30-35(40) m wysokości, a korona jest bardzo zmienna - od szerokiej, zaokrąglonej do wąskiej, o cienkich gałęziach bocznych.
Na tego typu zagwozdki, przy moim braku doświadczenia i wiedzy praktycznej (naocznej) natykam się bezustannie, zatem przynajmniej na razie, nie rozstrzygnę dylematu czy na moich zdjęciach są topole szare, czy też białe. Pocieszam się jedynie tym, że być może ktoś z Was dotąd nie miał pojęcia, że są to drzewa z rodzaju topola i chwilowo zadowoli się informacją - topola szara lub biała. Tak oto trafność identyfikacji wzrasta od zera do 50%   :-) .

Topola szara (Populus canescens) lub topola biała, białodrzew (Populus alba L.)

Krzewy z Mojego Lasu

Jak dotąd, w Moim Lesie doliczyłam się już kilkunastu gatunków krzewów. Oto krótka prezentacja krzewów, których dotąd nie opisywałam.
Zacznę od ligustru pospolitego. Zauważyłam go dopiero u progu tej jesieni i od razu rozpoznałam po owocach. A dlaczego nie widziałam go wiosną, skoro kilka krzewów znalazłam także nieopodal często przemierzanej ścieżki? Gdy przyjrzałam się zdjęciom kwiatów, chyba znalazłam odpowiedź - zapewne, widząc je z daleka, wzięłam je za rozwijające się kwiatostany... lilaka i dlatego nawet nie podeszłam bliżej, by sprawdzić.
Nadrobiłam to następnej wiosny :-) - tutaj.

Ligustr pospolity (Ligustrum vulgare L.) – gatunek rośliny z rodziny oliwkowatych. Krzew dorastający do 2-3(5) m wysokości. Pokrój nieregularny - jest szeroki i w zależności od warunków świetlnych - gęsto lub rzadko rozgałęziony. Pędy cienkie, proste, nagie (młode bywają delikatnie omszone), na powierzchni z nielicznymi i drobnymi przetchlinkami (25 września)

Ligustr pospolity (Ligustrum vulgare L.) – ulistnienie nakrzyżległe, czasem po trzy w okółku. Liście całobrzegie, nieco skórzaste, nagie, krótkoogonkowe, długości do 8 cm i szerokości do 2 cm. Blaszka wydłużono eliptyczna, jajowata i jajowato lancetowata, brzegi nieznacznie podwinięte. Z wierzchu blaszka jest ciemnozielona, od spodu jaśniejsza, z wyraźnym nerwem głównym.

Kwitnące krzewy

W lutym przedstawiłam kwiaty drzew. Było ich tyle, że zdjęcia trzeba było podzielić na cztery części. Dziś kilkanaście zdjęć kwiatów krzewów. Nie wszystkie są "nowe", część już opisałam (można je znaleźć również pod etykietą "krzewy"), ale kilka gatunków gości tu po raz pierwszy.
     Na początek wiciokrzew, czy raczej suchodrzew Maacka. Dwa, może trzy rosną przy ścieżce wzdłuż Łąki Wschodniej. Na początku maja zwróciłam uwagę na symetryczny układ gałązek i liści. Przy każdej parze liści pojawiły się dwie pary pączków kwiatowych. W drugiej połowie maja zakwitły tak:

Wiciokrzew/suchodrzew Maacka (Lonicera maackii) - gatunek krzewu, rzadko małego drzewa z rodziny przewiertniowatych. Kwiaty białe, dwuwargowe o długości 2 cm, wyrastają parami zgrupowanymi w klastry. Kwitnie od połowy wiosny do początku lata (fot. 22 maja)

Hyczka, dziki bez czarny

Jeszcze w trakcie zimy bez czarny zaczyna ożywać. Jego liście rozwijają się powoli i trwa to dość długo, ale czerwonawe pączki liściowe zaczynają otwierać się już pod koniec lutego. Mogę to potwierdzić - widziałam te pączki przy okazji fotografowania grzyba, uszaka bzowego, którego kilka okazów zauważyłam w lutym na starym krzewie.
Ulistniony, a jeszcze lepiej - kwitnący krzew (rzadziej małe, wielopniowe drzewko) zna chyba każdy i bez trudu potrafi rozpoznać. Kiedy zaczęłam interesować się drzewami (niemal rok temu), wszystkie były w stanie uśpienia - bezlistne i zagadkowe. Najczęściej uwieczniałam je z myślą, że dopiero później będę mogła je zidentyfikować - po liściach, kwiatach czy owocach.
Tak też było i tym razem. Dzięki temu wiem jak kolejne już drzewo (a raczej krzew) wygląda o każdej porze roku.

Bez czarny, dziki bez czarny (Sambucus nigra L.) - gatunek rośliny z rodziny piżmaczkowatych (Adoxaceae). Inne zwyczajowe nazwy polskie: bez lekarski, bez pospolity, bzowina, bzina, buzina, hyczka, hyćka (fot. 3 marca)

Uszak bzowy, grzyb na drzewie

Rozpoznaję zaledwie kilka rodzajów drzew, ale na poszczególnych gatunkach się nie znam. Zamierzam to zmienić. Może dlatego, że teraz wszystkie drzewa liściaste są jeszcze nagie, moją uwagę zwróciły ich pnie. Każdy gatunek ma inaczej ukształtowaną korę, nie mówiąc o pokroju, wyglądzie liści, kwiatów i owoców. Niemal wszystkie uśpione drzewa stanowią dla mnie zagadkę. Na jednym z nich, przypominającym raczej olbrzymi krzew, znalazłam takie oto grzyby. Na pierwszy rzut oka wyglądały jak zgniecione kawałki ciemnego papieru lub materiału zatknięte w szpary kory.
Okazało się, że są to grzyby, uszaki bzowe (jadalne!!), które najczęściej rosną na uszkodzonych krzewach dzikiego bzu czarnego (Sambucus nigra L.). Zatem być może, ów grzyb przyczynił się do rozpoznania swego gospodarza. O tym upewnię się wiosną, gdy krzew wypuści liście oraz kwiaty.
Oczywiście trochę to trwało, nim upewniłam się co do gatunku samego grzyba. Pod nazwą "uszak bzowy" znajdowałam bowiem zdjęcia przedstawiające często znacznie jaśniejsze, niemal okrągłe grzyby, przypominające swym kształtem małżowinę uszną. Dowiedziałam się jednak, że wygląd tego (zimowego!) grzyba zależy od stopnia wilgotności i szybko może się odmienić.

Uszak bzowy (Auricularia auricula-judae (Bull.) Quél.) - gatunek grzybów z rodziny uszakowatych (Auriculariaceae). W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był też jako grzyb brzozowy, judaszowe uszy, uszak judaszowy, ucho judaszowe, ucho bzowe