Klon mono (Acer mono)

Z pewnością ktoś tu nie ma racji. Zainteresowanych zachęcam do samodzielnych porównań i weryfikacji. Wg zdjęć zamieszczonych w Internecie opatrzonych podpisem "klon mono", moje zdjęcia przedstawiają jakiś inny gatunek klona. Jak wiecie, moja wiedza botaniczna jest na poziomie (co najwyżej!) szkoły średniej, więc nie jestem w stanie podjąć jakiejkolwiek dyskusji. Wybronię się jednym - sfotografowane przeze mnie drzewo obserwuję od kilku lat w ogrodzie botanicznym i co roku sprawdzam czy aby nie zmieniono mu etykiety. No i nie! Acer mono i basta!

Klon mono (Acer mono) – gatunek drzew z rodziny mydleńcowatych  7 maja

  

Klon winolistny (Acer cissifolium)

Moje zainteresowanie tym gatunkiem klonu zaczęło się od kwiatów - to dzięki nieznanemu mi dotąd wyglądowi zwróciły moją uwagę. Potem zainteresowałam się opisem gatunku, a nawet samą nazwą gatunkową, która w różnych źródłach jest nieco inaczej podawana. 
Otóż nasza Wikipedia podaje nazwę "klon winnolistny" lub "klon cissolistny" - moim zdaniem, obydwie są nieprawidłowe. To jest klon winolistny, bowiem liście przypominają nieco liście winorośli, a nie mają np. winnego smaku czy zapachu (wiadomo też, że wino liści nie ma). Z kolei nazwa klon cissolistny, a nawet cisolistny jest niewłaściwym (wg mnie) spolszczeniem nazwy łacińskiej (Acer cissifolium), bo jeśli już, to należałoby chyba powiedzieć "klon cissusolistny". Liście tego klonu w żadnym razie nie przypominają też igieł... cisa!

Klon winolistny (Acer cissifolium) – gatunek drzewa z rodziny mydleńcowatych   [13 maja]

Trójklapowy klon francuski

Patrząc na liście tego drzewa, zupełnie niepodobne do klona zwyczajnego, trudno było mi uwierzyć, że należy do rodzaju klon. Po raz pierwszy zobaczyłam to drzewo na początku sierpnia (ponad rok temu). Przyglądając się korze pnia pomyślałam, że jest to całkiem możliwe, a gdy pomiędzy liśćmi dostrzegłam charakterystyczne skrzydlaki - wątpliwości zniknęły. Kwiaty klona francuskiego sfotografowałam dopiero tej wiosny.

Klon francuski, klon trójklapowy (Acer monspessulanum L.) - gatunek drzewa z rodziny mydleńcowatych  [7 sierpnia] 

Wiosennych klonów pięć

Przedstawiam dziś wiosenne liście i kwiaty pięciu gatunków klonów. Z jednym wyjątkiem - na kwitnienie klona palmowego trzeba jeszcze trochę poczekać.

Klon palmowy (Acer palmatum Thunb.) – gatunek drzewa należący do rodziny mydleńcowatych (Sapindaceae). Rośnie powoli osiągając do 8 m wysokości, korona parasolowata. Pochodzi z Japonii i Korei Południowej (10 kwietnia)

Klon palmowy (Acer palmatum Thunb.) – liście głęboko wycięte, o piłkowanych brzegach, o średnicy do 10 cm, 5-7 klapowe. Kolorystyka liści zależna od odmiany - od zielonej poprzez pomarańczową do ciemnoczerwonej (10 kwietnia)

Żółte kwiaty wiosny

Pewnie, że chciałabym zebrać zdjęcia wszystkich kwiatów, ale to niemożliwe - jest ich tyle! To dobrze, bo zawsze będę mogła odkryć coś nowego.
Tym razem kilka gatunków roślin zielnych, krzewów i drzew, które kwitną na żółto.

 

Pierwiosnek lekarski, pierwiosnka lekarska (Primula veris L.) – gatunek rośliny należący do rodziny pierwiosnkowatych. Kwiaty zebrane w wielokwiatowy baldaszek na szczycie głąbika. Kwiat o dzwonkowatym, bladozielonym kielichu i ostro zakończonych działkach. Korona złocistożółtego koloru z osklepkami i 5 pomarańczowymi plamkami w gardzieli. Ma średnicę do 2 cm i nieco wycięte na szczycie płatki. Kwitnie od marca do maja
(10 kwietnia)

 

Wiosenne pąki #3

Drzewa i krzewy, których pąki dziś przedstawiam łączy jedno - wszystkie rosną na Łące Wschodniej, która niedawno straciła prawo bytu. Budzące się do życia drzewa właściwie już są martwe (zaraz będą!! - ścięte, wykarczowane, rozczłonkowane i unicestwione), choć jeszcze o tym nie wiedzą. Każde drzewo o grubszym pniu otrzymało swój wyrok z numerem (wypisany zielonym sprejem), te mniejsze oznaczono kropkami lub w ogóle - ot, drobnica, niewarta uwagi - w mgnieniu oka zostanie ścięta muśnięciem elektrycznej piły.
Dziś mija dziesięć dni od czasu, gdy zrobiłam te zdjęcia. W tym czasie pąki zapewne już napęczniały i zaczęły się rozwijać, ale ja nie poszłam tego zobaczyć. Nie mam serca i siły chodzić (bezsilna!) pomiędzy... zombie.
    Rokitnik zwyczajny, którego dopiero wtedy zauważyłam, ma ponad metr wysokości, a to znaczy, że liczy sobie ponad dziesięć lat. Jest pod ochroną, lecz czy ktoś go uratuje, oszczędzi? Wątpię.

Rokitnik zwyczajny, rokitnik pospolity (Hippophae rhamnoides L.) – gatunek krzewu z rodziny oliwnikowatych (Elaeagnaceae). Nazywany bywa także rosyjskim ananasem. Od 1983 r. roślina jest objęta w Polsce ochroną gatunkową (od 2014 r. znajduje się pod ochroną częściową).

Rokitnik zwyczajny, rokitnik pospolity (Hippophae rhamnoides L.) – silnie rozgałęziony krzew (rzadko jest niskim drzewem), osiągający wysokość do 6 m. Wyglądem przypomina krzaczaste gatunki wierzb. Rośnie powoli, po 4 latach osiąga wysokość około 0,5 m.

Wiosenne pąki #1

Za kilka, kilkanaście dni wszystko będzie wyglądało już inaczej. Zostało niewiele czasu, by przyjrzeć się pąkom, zalążkom nowego życia. Niedługo z jednych pąków rozwiną się kwiaty (tak, drzewa najczęściej wpierw kwitną!), a jakiś czas później pojawią się liście. Zapraszam na przegląd pąków drzew i krzewów rosnących w mojej okolicy.

Buk pospolity, buk zwyczajny (Fagus sylvatica L.) – gatunek drzewa należący do rodziny bukowatych. W Polsce pospolity, gatunek rodzimy.

I śpiące drzewa mówią

Drzewo to... drzewo, każdy wie jak wygląda, a nawet potrafi odróżnić je od krzewu, chociaż mianem drzewa określa się jedynie "organizmy roślinne podobne morfologicznie i funkcjonalnie". Grupa ta nie jest taksonem organizmów spokrewnionych ze sobą, lecz wspólnym określeniem największych roślin lądowych. To trochę tak jak ze słowem "przyprawy" rozumianym jako najróżniejsze rośliny (bądź ich części) służące do poprawiania smaku potraw  ;-) .
Drzewo to wieloletnia roślina o zdrewniałym jednym pędzie głównym (pniu) lub kilku zdrewniałych pędach głównych i gałęziach tworzących koronę w jakimkolwiek okresie podczas swego rozwoju. Jakoś nie znalazłam pełnej listy gatunków drzew występujących w Polsce. Nikt też nie wie ile gatunków istnieje na całym świecie. Dotąd poznano przynajmniej 80 tysięcy, ale wiele gatunków czeka na odkrycie i opisanie.
Zima, okres uśpienia drzew, to świetny moment na zwrócenie uwagi na ogólny wygląd tych olbrzymów. Doskonale widać pokrój (niezamaskowany przez liście), pnie wraz z korą, układ konarów i gałęzi oraz pąki. Prezentowane poniżej zdjęcia powstały w ciągu ostatnich dwóch lat, kiedy to zainteresowałam się drzewami i bardzo chciałam nauczyć się rozpoznawać poszczególne gatunki. To bardzo ciekawe, lecz trudne zadanie, wymagające wprawy w obserwacji, pamięci (najlepiej wspartej dokumentacją fotograficzną drzew, które można zobaczyć także o innych porach roku), no i zacięcia w zdobywaniu wiedzy. Niestety, tą ostatnią nie popiszę się zanadto (wyjaśnię z czym mam problemy), jednak zapraszam do obejrzenia pokroju kilkunastu drzew - ot, choćby po to, by przekonać się jak bardzo różnią się między sobą oraz, by zachęcić do fotografowania i poznawania drzew w swojej okolicy - o każdej porze roku. Wydaje mi się jednak, że właśnie teraz czas jest najlepszy na rozpoczęcie tej przygody.
    
Zacznę od topoli zidentyfikowanej jako carska. Swego czasu jedną z nich wzięłam za topolę czarną (zobacz). Niestety, w Internecie nadal brak opisu tej odmiany.

Populus x berolinensis 'Petrowskyana', odmiana carska - otrzymany w Rosji mieszaniec topoli berlińskiej, należącej do sekcji topól balsamicznych.

Kilka następnych zdjęć przedstawia topole szare i/lub białe. Ubolewam nad tym, że nadal nie potrafię rozróżnić tych dwóch gatunków na przykładzie kilkunastometrowych okazów. Dotąd nie natrafiłam na porównanie obu topól, a opisy botaniczne poszczególnych gatunków w różnych źródłach są niespójne. To zaskakujące, ale tak właśnie jest - Wikipedia podaje, że np. topola biała żyje ok. 100 lat, osiąga wysokość do 28 m, jest wyniosłym drzewem o szerokiej, kulistej koronie, a jej pokrój nigdy nie jest strzelisty. Z kolei Otwarta Encyklopedia Leśna podaje, że topola biała żyje do 200-300 lat, osiąga 30-35(40) m wysokości, a korona jest bardzo zmienna - od szerokiej, zaokrąglonej do wąskiej, o cienkich gałęziach bocznych.
Na tego typu zagwozdki, przy moim braku doświadczenia i wiedzy praktycznej (naocznej) natykam się bezustannie, zatem przynajmniej na razie, nie rozstrzygnę dylematu czy na moich zdjęciach są topole szare, czy też białe. Pocieszam się jedynie tym, że być może ktoś z Was dotąd nie miał pojęcia, że są to drzewa z rodzaju topola i chwilowo zadowoli się informacją - topola szara lub biała. Tak oto trafność identyfikacji wzrasta od zera do 50%   :-) .

Topola szara (Populus canescens) lub topola biała, białodrzew (Populus alba L.)

Kwiaty drzew - część 1

Na razie drzewa wyglądają jak puste wieszaki, z których kolejne pory roku zabrały swoje stroje: Wiosna - ażurowe, zwiewne peniuary, Lato - pięknie skrojone suknie w najrozmaitszych odcieniach zieleni, a Jesień - mieniące się złotem i purpurą peleryny.
Jeszcze nie czas na kwitnienie drzew, ale z każdym dniem zbliża się chwila, gdy uśpione pąki nabrzmieją i w ciągu kilku dni wszystko zacznie się zmieniać i ożywać.
Oto pierwsza porcja wiosennych kwiatów drzew liściastych. Choć nie należą do spektakularnie pięknych, myślę, że warto rzucić na nie okiem. Wiosną łatwiej będzie rozpoznawać gatunki okolicznych drzew.
Oczywiście, znawców proszę o weryfikację :-)  Czy dobrze oznaczyłam topole?

Wierzba iwa (Salix caprea L.) – gatunek roślin z rodziny wierzbowatych, rodzimy dla Europy i Azji. Kotki żeńskie są podłużno-jajowate, mają do 4 cm długości. Kwitnie w marcu i kwietniu, na długo przed rozwojem liści.

Wierzba iwa (Salix caprea L.) – kotki męskie, tzw. bazie są jajowate, długości 2-3 cm, gęsto kwiatowe. Pojedyncze kwiaty posiadają 2 pręciki o długich, białawych nitkach i żółtych pylnikach. Roślina dwupienna, często osobniki żeńskie i męskie rosną w pobliżu.

Klon jawor w maju

Jawory, które rosną przy alejce Na Drugim Końcu Miasta, dokąd wybieram się od czasu do czasu, długo nie zdradzały mi swojej tożsamości. Inne klony - zwyczajne i jesionolistne dawno zakwitły i wypuściły liście, a jawory ciągle się nie budziły. Na gałęziach widziałam tylko pąki oraz resztki zeszłorocznych skrzydlaków. Aż w końcu, w maju, i one się ocknęły.
Tak to już jest z jaworami - ich liście rozwijają się dopiero w maju, a gdy tylko to nastąpi, zaczynają kwitnąć. Swoim kształtem przypominają nieco liście klonu zwyczajnego, ale kwiaty wyglądają zupełnie inaczej - zwisają jak drobne kiście winogron.
Fotografowałam jawory w kilku miejscach i wszędzie były to drzewa młode, najwyżej 30-50 letnie, a więc nie osiągnęły jeszcze pełnej wysokości. Na jednych kora była gładka, pnie innych pokryte są porostami. Charakterystyczne spękania kory dopiero się pojawiają w dolnej części pnia.
Widoczne na zdjęciach białawe zabarwienie pni, które widuję także u kasztanowców jest dla mnie pewną zagadką - czy są to również jakieś porosty, efekt posypywania solą pobliskich chodników, czy też "taka" uroda?

Klon jawor, jawor, klon jaworowy (Acer pseudoplatanus L.) - kwiaty żółtawozielone, zebrane w zwisające wiechy przypominające grona. Kwitnie w maju, dopiero po rozwinięciu liści   (fot. 14 maja)

Klon jesionolistny - cechy rozpoznawcze

Jednym z drzew, które zdążyłam dobrze poznać jest właśnie klon jesionolistny, w moich okolicach gatunek występujący bardzo powszechnie. Nie dziwi mnie jego obecność na Łące Wschodniej i innych nieużytkach, gdzie w formie zdziczałej rozsiewa się samoistnie, często przybierając formę rozłożystego (i ogromnego!) krzewu. Widuję go jednak w wielu innych miejscach - przy jezdniach, na osiedlach, skwerach i w parkach, a przecież uchodzi za drzewo łamliwe.
Przedstawiam dziś ten gatunek na pięciu przykładach (osobniki stare i młode), by ułatwić rozpoznawanie po pewnych charakterystycznych cechach, m.in. wyglądzie pnia i kory.
Największym i najokazalszym klonem jesionolistnym (niepołamanym, zaznaczam), jakiego dotąd spotkałam, jest ten rosnący na rogu ul. Strzeleckiej i Królowej Jadwigi w Poznaniu. O ile w sezonie wegetacyjnym wydaje się "jakimś dużym drzewem", o tyle w stanie bezlistnym przykuwa uwagę wyglądem swoich długich konarów pokrytych dużą ilością narośli.

Klon jesionolistny (Acer negundo L.) - konary starego drzewa okryły się liśćmi, gdyż  z narośli wyrosły ulistnione pędy (fot. 29 kwietnia)

Klon jesionolistny - wiosenne liście

Teraz gdy wiem już jakie liście posiada klon jesionolistny, z niejakim zdziwieniem zauważam go w wielu miejscach, zarówno w postaci drzew w różnym wieku, jak i wysokich niby krzewów. W poprzednim odcinku pokazałam kwiaty tego drzewa oraz podałam opis botaniczny. Wynika z niego, m.in., że klon jesionolistny jest rośliną inwazyjną, zagrażającą (tłumiącą) innym gatunkom. Nie mnie jednak osądzać te czy inne rośliny pod tego rodzaju kątem, gdyż interesują mnie one same w sobie, jako jeden z cudów natury, który dane mi jest zobaczyć i przeżyć.
    Przy mojej aktywności fotograficznej możesz liczyć na niemal pełną dokumentację faktograficzną :-)  - dziś przedstawiam tylko liście, a na deser tworzące się owoce klonu jesionolistnego.
Ze względu na sporą ilość zdjęć, sylwetki drzew - pokrój, pień i korę pokażę w kolejnym (ostatnim?) odcinku poświęconym temu gatunkowi klona.
No to zaczynamy! Na początek pąki. Pamiętasz? Są to pąki kwiatowe, nie liściowe - to od nich drzewo rozpoczyna swą wegetację i zakwita (osobniki męskie!) najwcześniej spośród niemal wszystkich drzew.

Klon jesionolistny (Acer negundo L.) - rozwijające się kwiaty męskie, zawiązków liści jeszcze nie ma, a przynajmniej ich nie widać. Pąki mają brudnożółto-brązową barwę (wygląd 16 marca, Łąka Wschodnia)

Klon jesionolistny - kwitnący

W połowie marca na niektórych drzewach zaczęły rozwijać się pąki. Nie były ani zielone, ani żółte - raczej brudno żółtawe i mało urodziwe, jednak dawały wyraźne oznaki, że dłużej nie będą już trwać w uśpieniu. Oczywiście, nie miałam pojęcia do jakiego gatunku należą te drzewa, i przyznam uczciwie, długo nie wiedziałam - do czasu, gdy na dobre rozwinęły liście. Dziwne te liście mi się wydały, jakby do niczego niepodobne. Pokażę je w następnym odcinku poświęconym temu gatunkowi, ale już teraz zdradzam, że chodzi o klon jesionolistny.
Dziś skupię się wyłącznie na pąkach i kwiatach. Zdjęcia ułożone są chronologiczne, zatem można prześledzić jak rozwijały się pąki i jak zmieniały się kwiaty. Poniżej zdjęć znajduje się opis botaniczny, z którego wynika, że wyróżnia się cztery podgatunki klonu jesionolistnego. Bardzo odpowiada mi ta opcja, ponieważ fotowałam co najmniej dziesięć różnych okazów (nie mówiąc o tych, którym się tylko przyglądałam) i zauważyłam, że w tym samym czasie pąki lub kwiaty były w nieco innej fazie rozwoju, a kwiaty o tak intensywnie czerwonej barwie (zdjęcie nr 1 z 9 kwietnia!) widziałam tylko na jednym drzewie. Nie wiem też czy to przypadek, ale poza jednym, wszystkie zauważone przeze mnie drzewa miały kwiaty męskie. Możliwe jednak, że coś przegapiłam, choćby dlatego, że kwiaty żeńskie są mniejsze i dość niepozorne.

Klon jesionolistny (Acer negundo L.) - pąki kwiatowe (kwiaty męskie) - wygląd 16 marca
Zielonkawożółte kwiaty męskie lub żeńskie rozwijają się na różnych osobnikach w marcu i kwietniu.

Klony na niebie, klony na ziemi

Klon zwyczajny, klon pospolity (Acer platanoides L.)

Jeszcze niedawno na klonach rozwijały się jaskrawo żółtawe pąki kwiatowe, a tymczasem większość kwiatów zdążyła przekwitnąć i opaść. Z pewnością zjawisko to było zauważalne - mnóstwo drobnych kwiatków na dość długich szypułkach ścieliło niemal dywany pod drzewami, klonami właśnie.
O tej porze chyba wszystkie klony mają już liście. Na niektórych, pośród liści, zauważyłam już niewielkie owoce. Nawet wiem jak kwiat klonu zmienia się w owoc. Przyglądam się tym drzewom starając się zapamiętać ich pokrój, wygląd pnia i kory oraz miejsca, gdzie rosną. Dotąd nie potrafię odróżnić i nazwać odmian klonu (a jest ich niemal sto!), ale dostrzegam pewne różnice, choćby w kształcie i kolorze liści oraz kwiatów.
Przedstawiam porcję zdjęć powstałych w kwietniu i na początku maja, a więc z czasów, gdy drzewa te szybko zmieniały swój wygląd. Pod zdjęciami przemycam garść informacji o tym gatunku, tak popularnego u nas drzewa - dla utrwalenia wiadomości :-).

Ten i inne potężne klony rosną nieopodal Łąki Niespodzianek (21 kwietnia)
Klon zwyczajny, klon pospolity (Acer platanoides L.) - gatunek ten jest odporny na zanieczyszczenie powietrza, dlatego wraz z odmianami stanowi jeden z najczęściej wykorzystywanych do nasadzeń w miastach.

Klon zakwita zielono

Od kilku dni na klonach pojawiają się jasnozielone pomponiki - mniej lub bardziej rozwinięte pąki. Dotąd brałam je za młode listki, ale okazuje się, że są to kwiaty!
Tak mało wiem o drzewach, że nie jestem w stanie opisać danego gatunku w całości. Na razie przedstawiam więc młode kwiaty klonu wraz z ich opisem.
Na zdjęciu poniżej, oprócz kwiatów, widoczne są suche szypułki, od których odpadły zeszłoroczne owoce (skrzydlaki). Owe szypułki są rozwidlone i łukowato wygięte ku dołowi. Zimą, nawet gdy drzewo pozbawione jest liści oraz owoców (warto jednak przyjrzeć się temu co leży pod drzewem!), właśnie dzięki tym szypułkom niejednokrotnie udawało mi się trafnie zidentyfikować ten gatunek.

Pojedyncze kwiaty klonu zwyczajnego (Acer platanoides L.) są niewielkie. Mają do 1 cm średnicy, są jaskrawo żółtozielone. Mają podwójny, 5-krotny okwiat i są osadzone na okrągłym dysku miodnikowym. 8 pręcików i 1 słupek. Płatki korony identyczne z działkami kielicha, o nieowłosionych brzegach.

Pąków wiosenne przebudzenia

Powrót dzikich kaczek (fot. 14 marca)

Zaczęło się! Jeszcze nieśmiało, ale coraz bardziej zauważalnie. Pąki na drzewach i krzewach, które wytworzyły się jeszcze jesienią zaczynają nabrzmiewać i coraz bardziej uwidaczniać. Nie śpieszą się jednak, po prostu czekają w gotowości aż nadejdzie właściwy czas. Wracają ptaki z dalekich podróży, ale wiosna jakoś się ociąga.

Do startu! Gotowi!

Pąki drzewa (4 marca)

Niedługo wszystko obudzi się do życia. Słońce grzeje coraz mocniej i dłużej, tylko patrzeć jak zieleń wystartuje ku niebu. W słoneczny dzień pąki wyglądają obiecująco, ale tak naprawdę jeszcze niewiele zmieniły się od jesieni - mniej więcej w takim stanie zimują.

Pąki drzewa

Pąki forsycji