Wiosenne pąki #8

Niemal zapomniałam o ostatniej części dotyczącej wiosennego wyglądu pąków (ale i kwiatów oraz liści) różnych drzew. Zostały mi zdjęcia gatunków, których polskie nazwy zaczynają się na litery od W do Ż. Prezentuję dziś wszystkie związane z tym tematem zdjęcia, bo więcej raczej ich nie będzie (chyba, że jeszcze jakieś odnajdę). W tym roku nawet nie pomyślałam o przyglądaniu się pąkom, myślę jednak, że to, co zgromadziłam wcześniej i tak warte jest botanicznej uwagi tych, którzy próbują swoich sił w identyfikacji drzew. Sama bardzo lubiłam się tym zajmować.

Wiąz szypułkowy, limak, (Ulmus laevis) - owoce i liście  /30 kwietnia/

Las Dębiński w marcu

Z każdym rokiem jestem coraz bardziej świadoma zawrotnego tempa zmian zachodzących w przyrodzie. Najbardziej widać je teraz, wiosną, gdy z dnia na dzień z pączków wychylają się kolejne kwiaty lub młodziutkie liście, a zieleń niepostrzeżenie zajmuje nowe przyczółki, zbiera siły, by wkrótce zdominować wszelkie brązy i burości - pozostałości minionych pór roku. Korzystając z ładnej pogody, kilka dni temu wybrałam się do leśnego parku Dębina. Choć zieleni było niewiele, park wyglądał interesująco. Przedstawiam dziś trochę zdjęć krajobrazowych, pokażę też kwiaty wiązu szypułkowego, gdyż akurat trafiłam na jego kwitnienie.

Na terenie parku Dębina znajdują się cztery stawy. Dwa pierwsze zdjęcia przedstawiają widok na Staw Borusa, który swą nazwę zawdzięcza leśniczemu.

Park leśny Dębina jest pozostałością pierwotnego lasu łęgowego. Położony jest na terenach wodonośnych Poznania. Jeziora występujące obecnie na terenie parku są starorzeczami. Mają one bardzo mocno rozbudowaną strefę przybrzeżną (litoral).

I śpiące drzewa mówią

Drzewo to... drzewo, każdy wie jak wygląda, a nawet potrafi odróżnić je od krzewu, chociaż mianem drzewa określa się jedynie "organizmy roślinne podobne morfologicznie i funkcjonalnie". Grupa ta nie jest taksonem organizmów spokrewnionych ze sobą, lecz wspólnym określeniem największych roślin lądowych. To trochę tak jak ze słowem "przyprawy" rozumianym jako najróżniejsze rośliny (bądź ich części) służące do poprawiania smaku potraw  ;-) .
Drzewo to wieloletnia roślina o zdrewniałym jednym pędzie głównym (pniu) lub kilku zdrewniałych pędach głównych i gałęziach tworzących koronę w jakimkolwiek okresie podczas swego rozwoju. Jakoś nie znalazłam pełnej listy gatunków drzew występujących w Polsce. Nikt też nie wie ile gatunków istnieje na całym świecie. Dotąd poznano przynajmniej 80 tysięcy, ale wiele gatunków czeka na odkrycie i opisanie.
Zima, okres uśpienia drzew, to świetny moment na zwrócenie uwagi na ogólny wygląd tych olbrzymów. Doskonale widać pokrój (niezamaskowany przez liście), pnie wraz z korą, układ konarów i gałęzi oraz pąki. Prezentowane poniżej zdjęcia powstały w ciągu ostatnich dwóch lat, kiedy to zainteresowałam się drzewami i bardzo chciałam nauczyć się rozpoznawać poszczególne gatunki. To bardzo ciekawe, lecz trudne zadanie, wymagające wprawy w obserwacji, pamięci (najlepiej wspartej dokumentacją fotograficzną drzew, które można zobaczyć także o innych porach roku), no i zacięcia w zdobywaniu wiedzy. Niestety, tą ostatnią nie popiszę się zanadto (wyjaśnię z czym mam problemy), jednak zapraszam do obejrzenia pokroju kilkunastu drzew - ot, choćby po to, by przekonać się jak bardzo różnią się między sobą oraz, by zachęcić do fotografowania i poznawania drzew w swojej okolicy - o każdej porze roku. Wydaje mi się jednak, że właśnie teraz czas jest najlepszy na rozpoczęcie tej przygody.
    
Zacznę od topoli zidentyfikowanej jako carska. Swego czasu jedną z nich wzięłam za topolę czarną (zobacz). Niestety, w Internecie nadal brak opisu tej odmiany.

Populus x berolinensis 'Petrowskyana', odmiana carska - otrzymany w Rosji mieszaniec topoli berlińskiej, należącej do sekcji topól balsamicznych.

Kilka następnych zdjęć przedstawia topole szare i/lub białe. Ubolewam nad tym, że nadal nie potrafię rozróżnić tych dwóch gatunków na przykładzie kilkunastometrowych okazów. Dotąd nie natrafiłam na porównanie obu topól, a opisy botaniczne poszczególnych gatunków w różnych źródłach są niespójne. To zaskakujące, ale tak właśnie jest - Wikipedia podaje, że np. topola biała żyje ok. 100 lat, osiąga wysokość do 28 m, jest wyniosłym drzewem o szerokiej, kulistej koronie, a jej pokrój nigdy nie jest strzelisty. Z kolei Otwarta Encyklopedia Leśna podaje, że topola biała żyje do 200-300 lat, osiąga 30-35(40) m wysokości, a korona jest bardzo zmienna - od szerokiej, zaokrąglonej do wąskiej, o cienkich gałęziach bocznych.
Na tego typu zagwozdki, przy moim braku doświadczenia i wiedzy praktycznej (naocznej) natykam się bezustannie, zatem przynajmniej na razie, nie rozstrzygnę dylematu czy na moich zdjęciach są topole szare, czy też białe. Pocieszam się jedynie tym, że być może ktoś z Was dotąd nie miał pojęcia, że są to drzewa z rodzaju topola i chwilowo zadowoli się informacją - topola szara lub biała. Tak oto trafność identyfikacji wzrasta od zera do 50%   :-) .

Topola szara (Populus canescens) lub topola biała, białodrzew (Populus alba L.)

Nadeszła wiosna. Czas na zmianę

Wiosna nareszcie nadeszła! Poznałam ją przede wszystkim po kwitnących mirabelkach.

Śliwa domowa mirabelka (mirabelka; Prunus domestica L.)

Choć pąki liściowe na drzewach coraz bardziej nabrzmiewają, to upłynie jeszcze kilka tygodni nim wszystko się zazieleni. Na burym tle zeschłych traw i bezlistnych drzew, mirabelki obsypane tysiącami drobnych, białych kwiatków wręcz oszałamiają swym widokiem.

Inne drzewa nie ocknęły się z jeszcze, np. ta wierzba o spiralnie poskręcanych konarach (może to wierzba mandżurska?).

Wiąz szypułkowy

Czyż nie mówiłam, że wiele z napotykanych przeze mnie drzew ma przycięte konary, a przez to zmieniony zarys korony? Tak właśnie jest w przypadku okazałego wiązu szypułkowego rosnącego w Parku Wilsona w Poznaniu, na wprost głównego wejścia. Na szczęście dla mnie, drzewo to wykształciło charakterystyczne dla swego gatunku korzenie podporowe, więc dość szybko udało mi się je zidentyfikować.
Na skraju Łąki Niespodzianek również rosną wysokie (z pewnością znacznie młodsze) wiązy szypułkowe, co odkryłam przypadkiem, gdy... te zaczęły zrzucać liście. Wcześniej dostawałam oczopląsu stojąc pod jednym z nich, zadzierając głowę i próbując dostrzec kształt liści, a ich pnie są "zwyczajne" - nie mają takich wystających korzeni. Te drzewa także pokażę.
Na początek samotny olbrzym z Parku Wilsona w kolejnych porach roku:

Wiąz szypułkowy, limak, (Ulmus laevis) - gatunek drzewa należący do rodziny wiązowatych. Drzewo (bardzo) szybko rosnące. Osiąga wiek 200-300(400) lat, wysokość 30-35(40)m, średnica pnia 1,5-2(2,5) m  (fot. 15 kwietnia)

Wiąz szypułkowy (Ulmus laevis) - jeden z trzech rodzimych gatunków wiązu w Polsce, znacznie częstszy niż dwa pozostałe: wiąz polny i górski  (fot. 13 maja)

Liście wiązu szypułkowego

Wiąz szypułkowy, limak, (Ulmus laevis) - liście

Pod koniec zimy, gdy zaczęłam naprawdę widzieć drzewa, niemal wszystkie (no, może oprócz brzóz) stanowiły dla mnie zagadkę. No bo jak rozpoznać gatunek bezlistnego drzewa? Ha, pewnie, że znawca dokona bezbłędnej identyfikacji na podstawie ogólnego pokroju, rozmiaru, czy wyglądu kory. Niestety, ja tego nie potrafiłam. Czekałam zatem na wiosnę, między innymi dlatego, by zobaczyć jakie liście pojawią się na drzewach, które odwiedzałam.
Z nadejściem cieplejszych dni wiosna oszalała - wszystko się zazieleniło, rozrastało, nabrzmiewało i kwitło, jednak drzewa długo ociągały się z rozwinięciem liści. A kiedy w końcu nadszedł ten czas okazało się, że w wielu przypadkach nie mogłam zobaczyć liści, bo wyrosły wysoko w koronach drzew. Wytężałam wzrok i... odchodziłam zrezygnowana. Liście migotały w słońcu poruszane każdym podmuchem wiatru, zielone trzpioty niemal chichoczące "A kuku!".
Wczesna (ta złota) jesień to świetna pora, by poznawać drzewa, właśnie po liściach, które spełniwszy swą rolę ścielą się pod zapadającymi w zimowy letarg drzewami.
Właśnie zaczęły żółknąć i opadać (a może odwrotnie?) pierwsze liście wiązu szypułkowego (zwanego limakiem), jednego z trzech gatunków wiązów występujących w Polsce. U nasady są wyjątkowo asymetryczne, choć piłkowane brzegi i asymetryczność liści cechują wszystkie wiązy.
 

Wiąz szypułkowy, limak, (Ulmus laevis) - liście o kształcie eliptycznym lub odwrotnie jajowatym, najszersze powyżej środka, długości 6-14 cm, podwójnie piłkowane, na szczycie nagle zaostrzone. Ogonek liściowy jest krótki, ma 3-6 mm długości.