18 marca 2014

Przetacznik lśniący

Przetacznik lśniący (Veronica polita Fr.) z rodziny babkowatych (Plantaginaceae)

Kępy przetacznika lśniącego również są niewielkie - odstają od ziemi na zaledwie kilka centymetrów i nakryć można je dłonią. Kiedy fotografowałam oddalone od siebie o kilka metrów skupiska przetacznika o maleńkich niebieskich kwiatkach, nie byłam w stanie ocenić, czy należą do jednego czy różnych gatunków. Dopiero na zdjęciach widać, że ten gatunek ma zupełnie inne listki, pięknie powycinane. Fotografowałam go w połowie kwietnia ubiegłego roku - wtedy wiosna długo ociągała się z nadejściem i właśnie te przetaczniki wypatrzyłam na pustym wówczas Przypłociu. Gdy zrobiło się cieplej i inne rośliny wyruszyły ku słońcu, przetacznik lśniący zniknął pośród nich, a ja o nim zapomniałam. Teraz znów nadchodzi wiosna - może i Tobie uda się go wypatrzyć? Sądzę, że trzeba się pośpieszyć.

Łodyga przetacznika lśniącego jest płożąca się i podnosząca, blisko nasady bogato rozgałęziona, skąpo owłosiona, dorastająca do 10-25 cm długości.
Przetacznik lśniący (Veronica polita Fr.) z rodziny babkowatych (Plantaginaceae)

Przetacznik lśniący (Veronica polita Fr.) - fragment kępy
Przetacznik lśniący (Veronica polita Fr.) z rodziny babkowatych (Plantaginaceae)
Przetacznik lśniący (Veronica polita Fr.) z rodziny babkowatych (Plantaginaceae)
Przetacznik lśniący (Veronica polita Fr.) z rodziny babkowatych  (Plantaginaceae)


--------------------------

 
Przetacznik lśniący (Veronica polita Fr.) należy do przetaczników (Veronica L.), rodzaju roślin współcześnie umieszczanego (na podstawie wyników badań filogenetycznych) w obrębie rodziny babkowatych (Plantaginaceae). 

Antropofit zadomowiony, roślina jednoroczna (terofit) - wyjaśnienie tego pojęcia na końcu wpisu.

Łodyga - płożąca się i podnosząca, blisko nasady bogato rozgałęziona, skąpo owłosiona, dorastająca do 10-25 cm długości.  

Liście - ciemnozielone, szeroko jajowate, skrętoległe, tylko na kilku najniższych węzłach naprzeciwległe. Blaszka liściowa ok. 1 cm dł., u nasady ucięta lub lekko sercowata, grubo regularnie karbowano-piłkowana, zaokrąglona lub owalno tępa, po obu skąpo owłosiona, osadzona na ogonku dł. około 2 mm.  

Kwiaty - jasnoniebieskie, pojawiają się pojedynczo w kątach liści prawie na całej długośœci pędu. Szypułki 5-10 (12) mm, częściej krótsze niż dłuższe od wspierających je liści, po przekwitnieniu odgięte w dół. Działki delikatnie zaostrzone, szeroko jajowate, u nasady nachodzące na siebie. Korona 5-8 mm średnicy (8-12 mm u wyróżnianego w niektórych florach var. Grandiflora Bab.).
Kwitnie od (marca) kwietnia do października. 

Owoc - torebka 2,5-4 mm dł. i 3,5-5 mm szer., około 20-nasienna, bez ostrego żebra (kilu) na krawędzi, pokryta krótkimi kędzierzawymi włoskami niegruczołowymi i nieco dłuższymi gruczołowatymi. Szyjka słupka dłuższa od wycięcia dojrzałej torebki. Nasiona jasnobrązowe, kubeczkowate, około 1,5 mm dł.

Siedlisko: głównie na polach w zbiorowiskach chwastów towarzyszących różnorodnym uprawom, na górskich halach, przy drogach, na miedzach, łąkach, w sadach, ogrodach (jako chwast) i obejściach domostw. Większość z nich wybiera stanowiska słoneczne, niezbyt mokre, niekwaśne, ze sporą zawartością wapnia. Uznawany jest za roślinę wskaźnikową gleb bogatych w wapń.
Przetacznik lśniący rośœnie na glebach lekko zasadowych, świeżych i żyznych.

Rozmieszczenie geograficzne: gatunek o pochodzeniu mediterrańsko-irano-turańskim.
Obecnie rozpowszechniony w całej Europie, za wyjątkiem najdalej na północ wysuniętych
obszarów, a ponadto w strefie umiarkowanej Azji i Afryki Północnej. Znane są także dwa
stanowiska z Argentyny i jedno z Somalii.
W Polsce jest rozprzestrzeniony na całym niżu, w górach wyłącznie w niższych położeniach.
Lokalnie gatunek występuje bardzo licznie, nawet do kilku tysięcy roślin.

Zagrożenia: intensyfikacja upraw, przede wszystkim stosowanie herbicydów. Obserwuje się spadek liczby stanowisk (lub wyraźny ubytek liczebności osobników na stanowiskach).

Podobne gatunki:
-  przetacznik perski V. persica Poir.
-  przetacznik rolny V. agrestis
-  przetacznik ćmy V. opaca
Wszystkie te gatunki występują w tych samych typach zbiorowisk segetalnych i są często mylone. 
Spośœród wymienionych gatunków u V. polita i V persica szyjki słupka są wyraźnie dłuższe od wycięcia dojrzałej torebki, przy czym u przetacznika perskiego szyjka jest w charakterystyczny sposób przegięta.  
Przetacznik rolny (V. agrestis)  ma torebki pokryte wyłącznie włoskami gruczołowymi, natomiast V. persica wykształca torebki z ostrym kilem i kwiaty > 8 mm średnicy. 
Jedynie przetacznik lśniący (V. polita) posiada szeroko jajowate, nachodzące na siebie u podstawy działki kielicha.

 
Działki kielicha znajdują się pod płatkami korony.  Kielich kwiatu składa się z działek (zwykle zielonych) podobnych do liścia ; stanowi najbardziej zewnętrzny okółek kwiatu.



Informacje o przetaczniku lśniącym zaczerpnęłam głównie z pracy pt. "Veronica polita (Scrophulariaceae) gatunek niedostatecznie poznany na Dolnym Śląsku". Autorzy: Remigiusz Pielech i Ewa Szczęśniak


***********

Roślina jednoroczna, terofit (gr. theros = lato, phyton = roślina) – jedna z form życiowych roślin. Oznacza roślinę przechodzącą cały cykl rozwojowy (od wykiełkowania z nasiona do wydania własnych nasion) w ciągu jednego okresu wegetacyjnego, później ginąca. Obumierają zarówno nadziemne pędy, jak i części podziemne. Niesprzyjającą wegetacji porę roku przetrwają tylko nasiona. Rośliny jednoroczne należą do roślin monokarpicznych. Są roślinami zielnymi – mają zielne, niezdrewniałe pędy.
Do terofitów należy wiele gatunków roślin klimatu umiarkowanego. Są nimi: większość roślin uprawnych, np. wszystkie zboża, rzepak, słonecznik, len, wiele warzyw, liczne gatunki chwastów.
Wśród roślin jednorocznych wyodrębnia się dwie formy:

  • ozime – do pełnego rozwoju wymagają przejścia okresu niskich temperatur (jarowizacja), młode rośliny kiełkują jesienią i zimują pod śniegiem, aby na wiosnę ponowić swój rozwój.
  • jare – kiełkują na wiosnę, rozwijają się, zakwitają, wydają owoce i tego samego roku giną.
Należy jednak pamiętać, że niektóre gatunki roślin zielnych pochodzące z obszarów tropikalnych, u nas ze względu na klimat uprawiane jako jednoroczne, na obszarze swojego naturalnego występowania są roślinami wieloletnimi – bylinami. Ponadto niektóre gatunki roślin ozdobnych będące bylinami są uprawiane tylko przez jeden rok, gdyż później stają się nieładne, stąd też przez ogrodników bywają mylnie nazywane roślinami jednorocznymi.

19 370

przetacznik lśniący opis botaniczny, Veronica polita  opis rośliny, babkowate, Plantaginaceae, maleńkie niebieskie kwiatki, niebieskie kwiatki chwast, malutkie kwiatki kępa, cztery płatki niebieski kwiat, przetacznik lśniący zdjęcia opis, przetacznik lśniący obrazy, przetacznik chwile zachwycone


Brak komentarzy:

Prześlij komentarz