26 czerwca 2013

Ożaneczka, lazurowa chmurka

Dwa, może trzy okazy tej roślinki (przetacznika ożankowego) wypatrzyłam na skraju zadrzewionego pasa ochronnego nad morzem (od strony lądu). Nigdy wcześniej ich nie widziałam, zatem było to moje kolejne małe odkrycie. Jak widać, para oczu często nie wystarcza, zwłaszcza amatorowi z miasta, by dostrzec i zobaczyć różne ciekawe rośliny, które dotąd zupełnie umykały jego uwadze. Moje trzecie oko otwiera przede mną właściwie nieznany świat i pozwala go uwiecznić.
Zdjęcia są jakie są, lepsze to niż nic. Za to, gdy następnym razem spotkam tę czy inną roślinkę, być może będę miała szansę sfotografować ją lepiej. Dziś cieszę się tylko tym, że ją znalazłam i dzięki temu mogłam bliżej poznać. Może za tydzień odnajdę ją w jakichś zaroślach i będę potrafiła należycie oddać jej urodę? Może zdążę, ponoć kwitnie do sierpnia.

Przetacznik ożankowy (Veronica chamaedrys L.) z rodziny babkowatych, znany jest także pod nazwą ożaneczka, ptasie oczka, żabie oczka

Płatki kwiatu przetacznika ożankowego są prawie równej wielkości (tylko 1 nieco tylko mniejszy i węższy). 2 pręciki o nitkach krótszych od płatków korony.

Przetacznik ożankowy wymaga gleb próchniczych lub średnio próchniczych. Porasta przydroża, łąki, brzegi zarośli.   Te okazy znalazłam w maju na pasie ochronnym wydm nad morzem

Przetacznik ożankowy (r. babkowate, kiedyś trędownikowate) - Słupek i pręciki dojrzewają równocześnie. Budowa kwiatów umożliwia tylko zapylenie krzyżowe.


Przetacznik ożankowy (Veronica chamaedrys L.) – gatunek rośliny należący do rodziny babkowatych  (Plantaginaceae). W systemach XX-wiecznych klasyfikowany zwykle do trędownikowatych (Scrophulariaceae).
Rodzimy obszar występowania to cała Europa, Azory i Madera, oraz obszary Azji o umiarkowanym klimacie. Rozprzestrzenia się także gdzieniegdzie poza tym obszarem, np. w Ameryce Północnej. W Polsce roślina pospolita na niżu, w górach nieco rzadsza.
Rośnie na łąkach, przydrożach, brzegach zarośli, polach, odłogach. Preferuje gleby lekkie, bogate w azot. Wymaga gleb próchnicznych lub średnio próchnicznych. Chamefit. W uprawach rolnych bywa chwastem. Najczęściej zachwaszcza sady, koniczyny. Jest chwastem segetalnym, dobrze znoszącym zacienienie.

Łodyga  -    Podnosząca się, pojedyncza, z tendencją do ukorzeniania się w międzywęźlach. W górnej części odgałęziają się od niej 2 łodygi kwiatowe. Główna środkowa łodyga zwykle bezkwiatowa. Owłosiona jest dwoma naprzeciwległymi rzędami długich włosków. Wysokość 10–40 cm. Podczas suszenia roślina nie czernieje. Wykształca także czołgające się kłącze z rozłogami.

Liście  -    Ulistnienie naprzeciwległe. Liście szerokojajowate lub trójkątno-jajowate, górą słabo owłosione, spodem bardziej. Brzegi karbowane lub piłkowane, koniec ostro zakończony, nasady liści zaokrąglone lub nieco sercowate. Dolne liście na krótkich ogonkach, środkowe i górne bezogonkowe. Mają długość do 4 cm, szerokość do 2,5 cm.

Kwiaty  -    Zebrane w luźne grona wyrastające z kątów górnych liści. Owłosione szypułki kwiatów co najwyżej półtorakrotnie dłuższe od kielicha. Zwykle występują dwa grona, znacznie krótsze od łodygi. Kielich złożony z 4 wolnych, lancetowatych, tępo zakończonych i silnie owłosionych działek o długości do 5 mm. Korona kółkowa z bardzo krótką rurką, do której dostęp jest zamknięty wieńcem włosków. Ma szerokość 10–15 mm i złożona jest z 4 płatków, lazurowobłękitna, rzadziej różowa lub biała. Płatki prawie równej wielkości, jeden z płatków nieco tylko mniejszy i węższy, gardziel korony owłosiona. Szyjka słupka z pojedynczą szyjką wyższą od pręcików. 2 pręciki o nitkach krótszych od płatków korony.
Słupek i pręciki dojrzewają równocześnie. Roślina miododajna, nektar wytwarzany jest u podstawy słupka. Zapylana jest przez błonkówki. Budowa kwiatów umożliwia tylko zapylenie krzyżowe – owad siadając na małym dolnym płatku zasłania sobą znamię słupka, równocześnie do jego odwłoka przykleja się pyłek. Torebka otwiera się tylko w czasie deszczu. Nasiona rozsiewane są przez wodę (hydrochoria), która wypłukuje je z torebki i roznosi.
Przetacznik ożankowy kwitnie od V do VIII.

Owoc  -    Dwukomorowa, mocno spłaszczona, odwrotnie sercowata torebka, o długości do 6 mm i pękająca wzdłuż krawędzi szczytowej. Ma klinowatą nasadę i jest cała owłosiona. Nasiona są żółte do brunatnych, matowe, kulistospłaszczone. Rozsiewane są przez wiatr.

Korzenie  -  rozgałęzione kłącza, pełzające.

Gatunki podobne  -    Przetacznik pannoński (Veronica vindobonensis M.A. Fisch.) rosnący w ciepłolubnych dąbrowach. Różni się głębiej wcinanymi liśćmi oraz owłosieniem: łodyga w górnej części owłosiona dookoła, działki kielicha owłosione odstająco.

Przetacznik ożankowy to trwała, mrozoodporna bylina, hemikryptofit. Porasta przydroża, łąki, brzegi zarośli. W Europie występuje głównie na obszarach o klimacie oceanicznym, od niżu po położenia górskie, w górach po regiel górny. Wymaga gleb próchnicznych lub średnio próchnicznych. Chamefit. W uprawach rolnych bywa chwastem. Najczęściej zachwaszcza sady i koniczyny.

Zmienność  -  Tworzy mieszańce z przetacznikiem pagórkowym.

Zastosowanie  - Bywa uprawiany jako roślina ozdobna. Nadaje się na rabaty, oraz jako roślina okrywowa. W Polsce jest całkowicie mrozoodporny (strefy mrozoodporności 3-9). Łatwy w uprawie, nie ma specjalnych wymagań co do podłoża. Rozmnaża się przez wysiew nasion jesienią lub wiosną, przez sadzonki wytwarzane latem lub przez podział rozrośniętych kęp jesienią lub wczesną wiosną. Może rosnąć zarówno na stanowiskach słonecznych, jak i półcienistych

Ciekawostki:
- inne nazwy: ożaneczka, ptasie oczka, żabie oczka
- ziele zawiera: aukubinę, znaczną zawartość żelaza
- ma właściwości lecznicze – w medycynie ludowej stosowany przeciwkaszlowo
- roślina trująca
- kwiaty otwieraja się między 8 a 9 rano
- roślina miododajna.


przetacznik ożankowy, babkowate, chwast segetalny, niebieski kwiat 4 płatki, ożaneczka, ptasie oczka, żabie oczka

5 komentarzy:

  1. Gdzieś Ty była na zdjęciach, skoro leje od trzech dni? :P Wszystkie fotki ładne, chociaż ostatnia i pierwsza zbyt chyba podobne (druga to też chyba ten sam kwiatek, ale w szerszym ujęciu - i dobrze).

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Oj, zapomniałam dodać, że to było w połowie maja :-). Zdjęcia podobne, bo raptem dwie roślinki można było sfotografować (i to szybko lub wcale).
      Jeśli przestanie w końcu padać, to może urosną mi... umiejętności ;-)

      Usuń
  2. Urocza roślinka i zdjęcia bardzo ładne. Pozdrawiam.

    OdpowiedzUsuń
  3. ladnie. A czy tam rosna kozibrody ? Patrz moja strona

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. W połowie maja kozibrody jeszcze nie kwitły. Widzę je dopiero od czerwca na "moich" łąkach, a jednego mam w domu od zeszłego roku - trzyma się świetnie nawet bez potraktowania lakierem :-). Pozdrawiam

      Usuń