15 lipca 2013

Słodko-gorzka psianka z bajki

Zeszłego lata, kiedy to odkryłam psiankę słodkogórz rosnącą tuż przy leśnej ścieżce, ukrytą w cieniu kilku sosen i osłoniętą pokrzywami, zachwyciłam się maleńkimi, ślicznymi kwiatkami, które jako dziecko widziałam tylko na ilustracjach jakiejś bajki. Byłam tym tak zdumiona, że wprost nie mogłam uwierzyć, iż takie kwiaty istnieją naprawdę. Tamte zdjęcia pochodzą z sierpnia ubiegłego roku, co daje mi nadzieję, że tego lata jeszcze nie raz zobaczę kwitnącą psiankę. Jak dotąd, to jedyne stanowisko tego półkrzewu, jakie odnalazłam na całkiem sporym obszarze leśno-łąkowym, który przemierzam przy każdej okazji wyjazdu do Mojego Lasu. Na powierzchni około jednego metra kw. rośnie kilka roślin osiągających wysokość do 70 cm, z tym, że długość łodyg może być większa. Z pewnością część pędów płoży się tuż nad ziemią.
Przedstawiam zdjęcia kwiatów, liści i pierwszych, zielonych jeszcze owoców tego półkrzewu.

Psianka słodkogórz (Solanum dulcamara L.), nazywana polską lianą ma kwiatki jak z bajki. Są one fioletowe z żółtą rurką.
Psianka słodkogórz (Solanum dulcamara L.) z rodziny psiankowatych - kwiaty w różnym stadium rozwoju. Korona kwiatu ciemnofioletowa, kółkowa z pięcioma szeroko rozchylonymi płatkami, 5 pręcików zrośniętych złocistożółtymi pylnikami w rurkę wokół pojedynczego słupka.
Psianka słodkogórz (Solanum dulcamara L.) z rodziny psiankowatych jest rośliną trującą, ale i leczniczą - wygląd rośliny. Łodyga rozesłana lub pnąca się, w dolnej części zdrewniała, górą zielna. Osiąga długość do 2 m.
Kwiaty psianki słodkogórz są obupłciowe, promieniste, na szypułkach zebrane po 10 – 15 w boczne lub wierzchołkowe, luźne podbaldaszki.
Psianka słodkogórz (Solanum dulcamara L.) - pąki kwiatowe
Kwiaty psianki słodkogórz - zwisłe, zebrane w szczytowe lub boczne baldachogrona.
Psianka słodkogórz (Solanum dulcamara L.) r. psiankowatych - wygląd liścia. Liście są ogonkowe, sercowatojajowate, na szczycie zaostrzone. U nasady mają zwykle 1-2 mniejsze łatki.
Psianka słodkogórz (Solanum dulcamara L.) - zielone, niedojrzałe owoce (jagody) wkrótce staną się żywo czerwone (będą miały kolor czerwonej porzeczki)
Psianka słodkogórz (Solanum dulcamara L.) z rodziny psiankowatych. Od kwiatu do owocu. Owocem jest podłużna, lśniąca i soczysta jagoda o długości ok. 1 cm. Niedojrzałe owoce są zielone, dojrzałe przyjmują szkarłatnoczerwony kolor.



---------------------------


Psianka słodkogórz (Solanum dulcamara L., łac. dulcis – słodki, amarus – gorzki) – gatunek rośliny z rodziny psiankowatych (Solanaceae L.), trujące półpnącze. Rośnie dziko w Europie, Afryce Północnej, Azji Zachodniej, aż po Indie. Zawleczona i zadomowiona w Ameryce Północnej.
Roślina pospolita na terenie Polski.

Łodyga - Rozesłana lub pnąca się, w dolnej części zdrewniała, górą zielna. Osiąga wysokość do 2 m. Z zewnątrz słodka, wewnątrz gorzka (stąd pochodzi nazwa rośliny).

Liście - ogonkowe, sercowatojajowate, na szczycie zaostrzone. U nasady mają zwykle 1-2 mniejsze łatki.

Kwiaty - zwisłe, zebrane w szczytowe lub boczne baldachogrona. Kielich złożony z 5 działek, korona ciemnofioletowa, kółkowa z pięcioma szeroko rozchylonymi płatkami, 5 pręcików zrośniętych złocistożółtymi pylnikami w rurkę wokół pojedynczego słupka.
Kwiaty obupłciowe, promieniste, na szypułkach zebrane po 10 – 15 w boczne lub wierzchołkowe, luźne podbaldaszki. Kształtem podobne do kwiatów ziemniaków i pomidorów lecz barwy fioletowej. Korona zrostopłatkowa, średnicy 10 – 15 mm złożona z 5 płatków lancetowatych i ostrych, później odgiętych w dół, długości 8 mm. 
Kwitnie od lipca do sierpnia, jest owadopylna. Pręciki i słupki dojrzewają równocześnie

Owoc - Podłużna, lśniąca i soczysta jagoda o długości ok. 1 cm. Niedojrzałe owoce są zielone, dojrzałe przyjmują szkarłatnoczerwony kolor. Jagody te zawierają nasiona 2 - 2,5 mm długości i szerokości oraz 0,3 – 0,5 mm grubości. Mają kształt owalnospłaszczony, o powierzchni matowej, barwy żółtej lub żółtobrązowej. Psianka owocuje od sierpnia do października.

Półkrzew. Występuje na całym niżu, aż po niższe partie gór. Pospolita w wilgotnych zaroślach, lasach łęgowych, oraz nad brzegami wód. Roślina azotolubna, chamefit.     

Roślina trująca: oprócz działania leczniczego wykazuje równocześnie silne działanie trujące i z tego powodu nie jest obecnie wykorzystywana w lecznictwie. Psianka słodkogórz niekiedy przez niewprawnych bywa mylona z o wiele bardziej trującą wilczą jagodą.

Surowcem zielarskim są zielone gałązki i kora korzenia. Zawierają one głównie alkaloidy, garbniki i saponiny. Przetwory z psianki słodkogórz działają oczyszczająco, moczopędnie, żółciopędnie, napotnie i wykrztuśnie. Stosowane są przy reumatyzmie, żółtaczce, bronchicie, kokluszu, wysypkach i wypryskach skórnych. Duże dawki są niebezpieczne gdyż mogą wywoływać nudności i kołatanie serca a nawet poważniejsze zatrucie.

Wytwarzanie lekarstw z psianki oraz dozowanie leku musi odbywać się pod ścisłą kontrolą. W lecznictwie ludowym z kory i liści wytwarza się specyfiki na leczenie biegunki, zaparć, kamicy moczowej, zapalenia pęcherza, zapalenia oskrzeli, owrzodzenia skóry, brodawki, zapalenie powiek, egzemy, łuszczycę, trądzik i boreliozę. Z jagód na zapalenie mięśni, przykurcze, bóle głowy i napady padaczki. Odwary z łodyg na astmę, koklusz, żółtaczkę i jako lek przeciwrobaczy.

Ciekawostki dotyczące psianki słodkogórz:

  • Solanum to nazwa jakiejś rośliny leczniczej, pochodzi prawdopodobnie od łacińskiego solamen – pociecha, otucha.
  • Nazwa gatunkowa dulcamara wskazuje na swoisty smak żutej rośliny (z łacińskiego dulcis – słodki i amarus – gorzki, cierpki, o ostrym smaku).
  • Łodyga z zewnątrz słodka, wewnątrz gorzka – stąd pochodzi nazwa rośliny (słodkogórz).
  • W dawnych czasach używana była jako trucizna. Jednocześnie w medycynie ludowej była cenionym lekarstwem. Dziś stosowana w homeopatii i w fitoterapii.
  • W Szwajcarii i w Niemczech roślina ta uchodzi za pożyteczny lek wykrztuśny i odkażający.
  • Okłady z naparu ułatwiają likwidację siniaków, wspomagają usuwanie przebarwień, rozjaśniają cerę, przyśpieszają leczenie urazów i kontuzji sportowych. Nalewka z ziela działa zmiękczająco na naskórek, oczyszczająco na pory, przeciwzaskórnikowo, wybiela piegi i plamy. Pomocny w leczeniu trądziku i wyprysków.
  • Napar z psianki nadaje puszystość i połysk włosom, usuwa drożdżaki i łupież ze skóry owłosionej, zapobiega elektryzowaniu się włosów.
  • O psiance pisał już Dioskorydes a potem w XVI wieku zielarze: Dodonaeus, Gesner, Lobelius, Lonicerus i inni. Zwali ją „Dulcis amara”
  • Psiankę nazywano polską lianą
  • W starych księgach zapisano: „Jagody mają moc odurzającą, jadowitą”. U ludzi zażycie owych sprawuje gwałtowny wymiot, biegunkę, utratę zmysłów, szaleństwo, konwulsje, kurcz i samą śmierć… Ale roślina zażywana podług prawideł sztuki medycznej nader skutecznie leczy...    [Józef Gerald Wyżycki]
 źródło

    psianka słodkogórz, pochodzenie nazwy słodkogórz, psiankowate, Solanum dulcamara, fioletowe kwiatki z żółtą rurką, kwiatki z bajki, rośliny trujące, fioletowe kwiaty, czerwone jagody, psianka słodkogórz lecznicze działanie, słodko gorzki, fioletowe kwiaty z żółtym czerwone owoce,

    Brak komentarzy:

    Prześlij komentarz

    Dziękuję za skomentowanie tego wpisu :-)