15 maja 2014

Ni pszczoła, ni mucha - prężec

Prężec Chrysotoxum cautum - owad z rodziny bzygowatych. Samica

Zmierzając nad Mały Staw, gdzie spodziewałam się spotkać (i fotografować) ważki mijałam sporo owadów. Niestety, niemal wszystkie są bardzo płochliwe - natychmiast reagują na ruch i zmianę światła - i uciekają. Trzeba było zatem użyć fortelu. W nasłonecznionym miejscu, gdzie zazwyczaj lubią przebywać należy usadowić się wygodnie i... zaczekać. Spłoszone moim nadejściem rozpierzchły się wszystkie ważki i inne fruwające owady, ale gdy zastygłam w bezruchu, po chwili znów zaczęły nadlatywać. Tego dnia sfotografowałam kilkanaście ważek, ale także i tego owada z rodziny bzygowatych. Wierzcie mi - był piękny! Na tle wiosennej zieleni ten czarno-żółto ubarwiony prężec wyglądał jak mały klejnot - w sam raz broszka do żakietu Pani Wiosny :-).

Prężec Chrysotoxum cautum z pożytecznej rodziny bzygowatych Syrphidae. Ubarwienie bezbronnych bzygowatych ma na celu odstraszenie potencjalnych amatorów. Upodobnienie się do żądlących pszczół czy os to ich jedyny oręż.
Prężec Chrysotoxum cautum - owad z rodziny bzygowatych. Samica właśnie złożyła jajeczko.
Prężec Chrysotoxum cautum - owad z rodziny bzygowatych. Po czym można rozpoznać samicę? Po tym, że jej oczy złożone nie stykają się ze sobą (są mniej rozwinięte)
Prężec Chrysotoxum cautum z rodziny bzygowatych Syrphidae
Prężec Chrysotoxum cautum z rodziny bzygowatych Syrphidae



-------------------------


 
Prężec Chrysotoxum cautum - owad z rodziny bzygowatych (Syrphidae), podrodzina Syrphini.
W Polsce pospolity.
Ciało czarne, masywne, z żółtymi pionowymi, przerywanymi przepaskami na bokach przedplecza (pronotum) i szerokimi żółtymi przepaskami na odwłoku. Scutellum (tu: ta półokrągła tarczka poniżej czarnego przedplecza) żółte z czarną plamką w środku. Czułki wydłużone, lecz ich pierwszy człon jest stosunkowo krótki (długości równej 2/3 członu drugiego). Skrzydła przezroczyste z mało wyrazistą pterostigmą.


  • Wymiary  -  długość ciała 12-15 mm, rozpiętość skrzydeł 10,25-13 mm
  • Okres występowania   -  od kwietnia do września, z apogeum w maju i czerwcu
  • Siedliska   -  skraje lasów, polany, baldachowiska, otwarte tereny trawiaste
  • Pokarm   -  nektar, pyłek, spadź. Larwy żywią się mszycami korzeniowymi.

W Polsce występuje około 400 gatunków muchówek (Diptera), należących do rodziny bzygowatych (Syrphidae). Bzygowate charakteryzują się bardzo zróżnicowaną biologią.
Ze względu na sposób odżywiania się ich larw możemy podzielić je na: fitofagi, mykofagi, kambiofagi, saprofagi oraz zoofagi. Larwy niektórych gatunków bzygowatych to drapieżcy, żywiący się głównie mszycami.
Obecność mszyc na roślinie żywicielskiej jest często warunkiem koniecznym do rozpoczęcia składania jaj przez samice Syrphidae. Większość z mszycożernych Syrphidae składa swoje jaja na roślinach, na których występuje duże zagęszczenie ofiar. Bzygowate wybierają roślinę kierując się bodźcami wzrokowymi i węchowymi, następnie dokonują selekcji kolonii mszyc.

Z kolei wszystkie postacie dorosłe tych muchówek odżywiają się pyłkiem i nektarem kwiatowym i są wabione przez wiele roślin nektarodajnych, a w szczególności przez kwitnące selerowate (Apiaceae) oraz astrowate (Asteraceae). Bzygowate najliczniej występują na łąkach, miedzach, leśnych polanach i w ogrodach.
Na intensywność lotu Syrphidae wpływają zmiany warunków atmosferycznych, takich jak temperatura powietrza, wilgotność czy nasłonecznienie.
Obecnie w ochronie roślin zwraca się uwagę na obecność miedz i innych stanowisk dzikiej roślinności w infrastrukturze gospodarstw. Ich obecność wpływa korzystnie na liczebność pożytecznej entomofauny, w tym także Syrphidae.


**************





Rodzina Syrphidae - Bzygowate

Liczna rodzina skupiająca bardzo dobrze fruwające muchówki - potrafią zawisać w powietrzu, opadać lub wznosić się pionowo nawet przy silnym wietrze, a nawet latać do tyłu.
Zarówno morfologia jak behawior bzygowatych są bardzo zróżnicowane.

Dychoptyczne ustawienie oczu u samicy prężca (oczy złożone rozdzielone są czołem).
Czerwona strzałka wskazuje Scutellum.


Oczy - duże, u samic dychoptyczne, u samców zwykle holoptyczne.
Skrzydła  - specyficznie użyłkowane – pojawia się pozorne obrzeżenie i pozorna żyłka, zwana też nibyżyłką (vena spuria). Wyjątkiem są tu bzygi z podrodziny Microdontinae.

Osobniki dorosłe żyją krótko, wyłączając te zimujące i znajdujące się w stanie diapauzy.

Bzygi z podrodziny Syrphini (a więc i prężec) żyją przeciętnie około 2 tygodni.
Trzmielówki z rodzaju Volucella żyją ponad 30 dni.
Rekordzistką jest Hammerschmidtia ferruginea - żyje do 55 dni.

Wśród naturalnych wrogów bzygowatych wymienić należy pająki i różne drapieżne owady, np. z rodziny Crabronidae, czy Asilidae. Znanym zabójcą bzygowatych jest Scatophaga stercoraria. Natomiast ptaki łowią Syrphidae stosunkowo rzadko.




Opracowując ten wpis skorzystałam z fragmentu pracy pt. "Muchówki bzygowate (Diptera: Syrphidae) występujące w uprawie kopru nasiennego (Anethum graveolens)" - Katarzyna Woszczyk, Marianna Zjawińska
oraz informacji ze strony Insektarium (polecam wszystkim bzygologom ;-P ), na której pośród wielu gatunków muchówek bzygowatych rozpoznałam prężca.
Znalazłam jeszcze jedną stronę z opisem i zdjęciami kilkunastu gatunków bzygowatych (link)

31 666


mucha z żółtym odwłokiem, owad podobny do pszczoły, mucha podobna do osy, mucha przypominająca osę zdjęcia, żółto czarna mucha, bzygowate opis rodziny, rodzina Syrphidae bzygowate opis, Syrphidae - bzygowate opis, prężec Chrysotoxum cautum zdjęcia, Chrysotoxum cautum opis zdjęcia, prężec owad chwile zachwycone, Chrysotoxum cautum chwile zachwycone, bzyg podobny do pszczoły, bzyg mucha pszczoła zdjęcia

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz